Moet jouw bedrijf zich druk maken om de EU AI Act?
Je gebruikt AI om cv’s te scannen. Of je laat een chatbot klantvragen beantwoorden. Misschien experimenteer je met een tool die automatisch offertes genereert. Sinds augustus 2024 is er Europese wetgeving die regelt wat wel en niet mag. De EU AI Act heet dat, en het is de eerste keer dat een grote economische regio AI zo uitgebreid reguleert.
Maar wat betekent dat concreet voor een klein bedrijf zonder juridische afdeling? En moet je hier nu echt iets mee?
Welke AI-toepassingen vallen onder welke regels?
De wet verdeelt AI-toepassingen in drie groepen.
Verboden: systemen die de overheid gebruikt om burgers een maatschappelijke score te geven, zoals in China gebeurt. Of technologie die mensen onbewust manipuleert. Dit soort toepassingen mag je niet inzeten.
Hoog risico: AI die cv’s van sollicitanten rankt en een top-10 aanlevert. Of een model dat bepaalt of een lening wordt goedgekeurd. Hier gelden strenge eisen rond transparantie, datakwaliteit en menselijk toezicht. Je moet kunnen uitleggen hoe het systeem tot een beslissing komt.
Overige toepassingen: de meeste tools die je als MKB’er gebruikt vallen hieronder. Een chatbot die vragen beantwoordt, een vertaaltool, een AI die productfoto’s genereert. Hier is weinig regulering, behalve dat je gebruikers moet laten weten dat ze met AI praten.
Die laatste categorie dekt het meeste gebruik in de praktijk. Toch loont het om te checken waar jouw toepassing valt.
Wat is de deadline?
Vanaf 2 augustus 2026 moet elk bedrijf dat een hoog-risico AI-systeem gebruikt of aanbiedt zich aan transparantieregels houden. Dat betekent: documenteren wat het systeem doet, wie het traint, welke data erin gaan en hoe je de output controleert.
Ook moet elke EU-lidstaat tegen die tijd een regulatory sandbox hebben. Dat is een testomgeving waar je nieuwe AI-toepassingen kunt uitproberen onder begeleiding, zonder direct alle regels te moeten naleven. Handig als je iets experimenteels wilt bouwen.
Voor de meeste kleine bedrijven geldt: als je geen recruitment-AI draait en geen kredietbeoordelingssysteem bouwt, hoef je voor augustus 2026 weinig te regelen. Maar het is verstandig om nu al te weten in welke categorie jouw tools vallen.
Hoe check je of jouw AI onder de wet valt?
De Europese Commissie biedt een AI Act Compliance Checker aan. Je beantwoordt een paar vragen over wat je AI doet, voor wie, en in welke sector. Na tien minuten krijg je een indicatie: verboden, hoog risico, of vrij.
De tool is nog in ontwikkeling en geeft geen juridisch advies, maar het is een bruikbaar startpunt. Je vindt hem op artificialintelligenceact.eu, samen met een doorzoekbare versie van de volledige wettekst en een aparte gids voor het MKB.
Een voorbeeld: je gebruikt een tool die automatisch facturen controleert op fouten. Dat valt waarschijnlijk buiten de hoog-risico categorie, want het neemt geen beslissingen over mensen. Maar zodra diezelfde AI bepaalt of een leverancier een contract krijgt, wordt het anders.
Wat als je met OpenAI, Anthropic of Google werkt?
Veel bedrijven gebruiken geen eigen AI-model, maar een dienst van een grote aanbieder. De AI Act maakt onderscheid tussen de provider (degene die het model bouwt) en de deployer (degene die het inzet).
Als je via een API ChatGPT gebruikt om klantvragen te beantwoorden, ben je deployer. De verplichtingen liggen dan vooral bij OpenAI. Jij moet wel transparant zijn: vertel je klanten dat ze met AI communiceren. Dat mag met een simpele melding in de chat.
Train je het model verder met eigen data, of gebruik je het voor een hoog-risico toepassing zoals sollicitantenscreening? Dan krijg je meer verplichtingen. Je moet kunnen aantonen dat de data klopt, dat er geen discriminatie in sluipt, en dat een mens de einduitkomst controleert.
De grote modelproviders publiceren nu richtlijnen om aan de wet te voldoen. In april 2025 heeft het AI Office van de Europese Commissie voorlopige instructies gepubliceerd over wat van hen wordt verwacht. Een zogeheten Code of Practice, een vrijwillig kader, is in ontwikkeling.
Wat kun je deze week doen?
Maak een lijst van alle plekken waar je AI gebruikt. Denk breder dan ChatGPT: ook je CRM kan AI-functies hebben, net als je boekhoudsoftware of je webshop.
Check per tool:
- Neemt het beslissingen over mensen? (cv’s, leningen, toegang tot diensten)
- Train je het model zelf met klantdata?
- Weet de gebruiker dat er AI aan het werk is?
Voor de meeste toepassingen is het antwoord op de eerste twee vragen ‘nee’. Dan volstaat het om een korte notitie toe te voegen als AI direct met klanten communiceert.
Heb je twijfel? Doe de Compliance Checker. Duurt tien minuten en geeft je een richting. De wet is complex, maar voor het overgrote deel van het MKB-gebruik van AI blijft de impact beperkt. Zolang je geen mensen automatisch selecteert of afwijst, en je eerlijk bent over waar AI aan het werk is, zit je waarschijnlijk goed.
